Chan da Pólvora Editora: seis anos publicando a poesía necesaria

O día 28 de xuño, cando Chan da Pólvora Editora celebra o seu sexto aniversario, non só escoitaremos as voces de Ana Romaní e Nuria Vilán Prado para presentar a remozada colección Sentulo, senón que tamén poderemos ver as fotografías coas que Manuel Álvarez construíu Seredes mar, o título máis recente da colección Onsa. Ademais, no acto participará Raúl Gómez Pato, tradutor do poema Inmortal Afrodita co que Chan da Pólvora contribúe ás celebracións comunais deste 28, aniversario do primeiro Estatuto de Autonomía de Galicia e eixo das reivindicacións dos colectrivos lgtbi. A festa da editora, que conta con entrada libre ata completar aforo pero na que tamén se poden facer reservas, ofrecerá como agasallo unha cata de viños colleiteiros de dúas viñas da Ribeira Sacra, unha que proporciona caldos de pedal exquisito en Vilachá [cultivada polo Carlos de Mourelos] e outra nas Solveiras, xa no concello de Monforte [cultivada por un dos viñateiros heroicos da rexión, O Pereco].

 

A Horta das Chas

A Horta das Chas supuxo na súa inauguración, en xuño de 2020, a apertura á cidade dun ámbito privado de grande singularidade. Trátase dun predio de seiscentos metros cadrados [situado na Corredoira da Fraguas,] que forma parte dunha área de cultivos entre as rúas Quiroga Palacios, Vedor, Ferreiro Leis, Clavixo e Fraguas. A denominación de Horta das Chas recolle a disposición en socalcos deste predio, onde tamén se asenta unha das institucións máis activas do barrio de San Pedro, a asociación A Xuntanza.

A vocación editorial, con todo, parece unha corrente submersa na memoria do lugar, xa que aquí existíu durante anos unha imprenta, chamada Sanper, que subsiste coas súas sílabas inversas, Persan, no Polígono do Tambre. Varias planchas de zinc da antiga imprenta apareceron soterradas no proceso de recuperación do predio e agora exhíbense nunha intervencións artísticas de Tala. 

O conxunto de hortas desta mazá conforma unha paisaxe practicamente descoñecida na cidade, con cultivos de autobastecemento e xardíns. Nelas medrou un ecosistema urbano de riqueza ecolóxica, con abondosas colonias de paxaros e aves. Nesta mazá desenvolve tamén a súa experiencia artística Berto Leis, creador dun persoal campo de figuras e tecidos ao último da rua Ferreiro Leis.

 

A colección ‘Sentulo’

Sentulo, topónimo que alude a un illote da costa de Ons, é unha aposta fronte á inflación desbocada e ao encarecemento do papel. Nese desafío, Chan da Pólvora propón relanzar a súa colección de libros de man, que se iniciara coa antoloxía Os dentes da mazá. Os novos títulos manteñen a vertente de entón, caracterizada pola esmerada selección de textos, un prezo excepcional de doce euros e o coidado material que fai dos volumes do selo un obxecto tamén de disfrute táctil e visual. Para o relanzamento da colección, reeditáronse Simún de Nuria Vil –un dos acontecementos poéticos dos últimos meses–, A desvértebra de Ana Romaní –aclamada tanto pola crítica como polo público– ou O gran poema, poderosa epopea coa que Constantino Bértolo recuperou o galego para a súa obra. Canda eles, publicouse o primeiro libro de poemas de Nieves Neira Roca, Neve de agosto.

 

Nuria Vilán Prado

Para presentar a colección Sentulo, contamos coa presenza de dúas voces poderosas dentro do panorama actual da poesía galega: Nuria Vilán Prado (ou Nuria Vil) e Ana Romaní. 

Nuria Vilán Prado (Santo André de Comesaña, Vigo, 1993) forma parte do proxecto de poesía escénica Dúas Gamberras e un Micro canda Vanessa Glemsel. Traballa como creadora de contidos na canle Coidado coa cadela e xestiona tamén un perfil na plataforma de mecenado Patreon. Colaborou en proxectos de carácter multidisciplinar, entre eles o espectáculo Por Xela!, realizado polo grupo A Banda da Loba en homenaxe a Xela Arias. Mantén unha colaboración coa marca de roupa ourensá Salsa Gaucha, que traballa pezas textiles a partir de poemas e versos. Formouse en estudos relacionados con lingua e a literatura nas universidades de Vigo e Santiago de Compostela. É integrante da plataforma literaria A Sega. Simún é o seu primeiro libro.

 

Ana Romaní

Ana Romaní (Noia, 1962) é unha das voces fundamentais da poesía galega das útimas décadas, con libros como Arden (1998), Love me tender. 24 Pezas mínimas para unha caixa de música (2005) ou Estremas ( 2010). Tamén é unha figura fundamental do periodismo cultural des que en 1990 comezou a dirixir o Diario Cultural, programa de referencia no medio radiofónico que lle valeu un recoñecemento unánime, como o Premio Nacional de Periodismo Cultural do ano 2018. Activista, pensadora do feminismo, artífice de proxectos híbridos de expresión como o Laboratorio de indagacións Poéticas (LIPo) e dicidora brillante de poemas en títulos como Estalactitas (2002), Catro poetas suicidas. Intervención poética contra a levidade (2002), A voz e o poema. Os periplos de Avilés de Taramancos (2003) ou 2% un rectal para esquecer (2019), Ana Romaní autora de numerosos ensaios, entre eles Táctil resonancia. Da derrota dun esplendoroso veleiro, as voces flotantes e os cantos das baleas (2019).

 

‘Sexades mar’ de Manuel Álvarez  

Na Horta das Chas tamén exhibirá este día 28 as súas fotografías Manuel Álvarez, autor de Sexades mar, título que Chan da Pólvora coeditou na colección Onsa. O volume, que conta con poemas dun heterónimo do fotógrafo, Helga Cabiddú, e unha introdución de Miro Villar, amosa a capacidade de Manuel Álvarez para afondar na psicoloxía épica das persoas que retrata. Sexades mar é un dos seus traballos máis persoais, despois de publicar no ano 2002 Gameleiros. Agora, achégase de novo á xente do mar e faino para retrar a xente que se dedica á colleita do ourizo na Guarda. A pesca ou recolección do ourizo de mar”, subliña Manuel Álvarez, “pode considerarse como un novo sinal da involución descendente e significativa das capturas de especies tradicionais, que obliga a diversificar o traballo noutras labores no mar. As vendas do ourizo de mar acapararon en 2021 case o 36% do total das vendas na lonxa da Guarda”.

 

‘Inmortal Afrofita’ de Safo

Como é habitua desde a súa fundación en 2016, Chan da Pólvora Editora presentará este 28 unha nova achega da súa colección Rabo de Egua, a única especializada en poesía lgtbi do estado español. Este ano, a poeta que nos acompaña é Safo con Inmortal Afrodita , traducida por Raúl Gómez Pato. Federico García Lorca, Serafín Ferro, Brane Mocetic, Pau Vadell ou Sor Juana Inés de la Cruz son parte d*s autor*s que se inclúen nesta colección.

 

A editorial

Xurdida no contexto dun proxecto comunal que incluía unha libraría, un espazo de arte e unha editorial oral, Chan da Pólvora mantense en activo seis anos despois cun dos máis relevantes catálogos poéticos das últimas décadas en Galicia. Son máis de setenta títulos distribuídos en coleccións temáticas e accións realizadas en colaboración con outras editoriais, institucións, colectivos ou creadores que lle confine ao selol un gran dinamismo e unha personalidade propia.

Ao mesmo tempo promoveu dúas paralelas: a Biblioteca de Mesopotamia [dedicada a obras relacionadas coa Ribeira Sacra] e Batiscafo, destinada a difundir a poesía galega nos ámbitos de lectura en castelán. Máis recentemente, coincidindo coa posta en marcha da web www.chandapolvora.gal, activouse o ámbito dixital LIPo [de poesía sonora e audiovisual, coa participación de Chus Silva e Ana Romaní] e recuperouse o nome de ChanZo para unha revista de descarga gratuíta, accesible mediante a web.

O equipo de Chan da Pólvora está integrado por Antón Lopo [dirección editorial], Manolo Martínez [grafismo], Luísa Iglesias [administración], Iris Cochón e Anxos Sumai [coordinación lingüística e de estilo], Alexandre Fernández Peón [redes sociais] e Fran Domínguez [maquetación]. A iniciativa térmase de oitenta subscritor*s que son os alicerces da editora, tanto no soporte da difusión como na de produción, ao tempo que juntos tecemos un fío de conexión ao longo do país.


 

O 28 de xuño reabre a Horta das Chas para celebrar o sexto aniversario de Chan da Pólvora Editora

A Horta das Chas, o espazo estival creado por Chan da Pólvora en 2020, reabre as portas despois do parón da pandemia e faino para celebrar o sexto aniversario de actividade da editorial. Será o próximo martes 28 de xuño, a partir das sete da tarde, e o programa inclúe, ademais dalgunha sorpresa, un recital de Ana Romaní e Nuria Vil, dúas das voces máis poderosas do panorama poético galego. Con elas presentaremos os últimos títulos da colección Sentulo e a tradución dun poema de Safo na colección Rabo de egua. A Horta das Chas é un predio na Corrredoira das Fraguas, en Compostela, que forma parte dunha extraordinaria contorna comunal de cultivos. A entrada é limitada ata completar aforo pero tamén se poden facer reservas.

 


 

Silvia Penas escoita os rumores de ‘Clepsidras’

A poeta Silvia Penas asegura que “escoita antes os poemas do que os leo” e o que lle ocorreu ao abrir o arquivo de Clepsidras, o libro de Inma López Silva que conseguiu o Premio Eusebio Lorenzo Baleirón –do que ela era xurado– foi que comezou a escoltar “rumor a Golpes Bajos e a Siniestro, o cheiro a naftalina das cortinas de perlé gardadas tanto tempo. Agora que sei quen é a autora, e o seu vínculo teórico co teatro, comprendo que querendo ou sen querelo despregou a escenografía da infancia e con ela tocou o timbre dun tempo no que todo pasaba moito e grande. Todo pasa e pisa, di a autora, e eu coido que nos primeiros anos de vida pasa máis ca en ningún sitio”.

Este é o texto completo da intervención de Silvia Penas o pasado 16 de xuño, na libraría Cartabón de Vigo, durante a presentación de Clepsidras:

Ser xurado dun certame de poesía é algo así como cruzar unha avenida en Roma, ou Bos Aires, na hora punta.  Precisa dunha atención moi intensa e buscar o intre xusto en que o boneco cambia a verde e todo para, apenas uns segundos. É difícil cruzar confiando en non ser atropelada, vencer o medo a cometer un erro de imprudencia e de súpeto verse inmersa na maraña do tránsito de ferro mortal.

É difícil, si, pero hai textos que dan luz verde nada máis comezan a escoitarse. Escoito antes os poemas do que os leo, nunca fun boa para manexar o sentido da vista durante a noite, e profundidade da poesía é dunha cor azul escura que require, para min, de escoita, tanto na quenda da palabra coma na quenda silencio.

Continúe lendo Silvia Penas escoita os rumores de ‘Clepsidras’

Nieves Neira presenta ‘Neve de agosto’ en Lugo este mércores 22 de xuño

Nieves Neira Roca presenta o próximo mércores 21 de xuño no Vello Cárcere de Lugo –nun acto que se celebra a partir das oito da tarde– o seu primeiro poemario, Neve de agosto. O título aparece na colección Sentulo, unha novidosa aposta de Chan da Pólvora Editora polo libro de man como intento de sortear a inflación desbocada e a carestía do papel para manter intacta a conexión da poesía coa súa cerna popular. Neira Roca estará acompañada de María Grandío e da creadora musical Olalla Caamaño.

Continúe lendo Nieves Neira presenta ‘Neve de agosto’ en Lugo este mércores 22 de xuño

Inma López Silva presenta ‘Clepsidras’ este xoves 16 de xuño na libraría Cartabón de Vigo

Clepsidras,o primeiro poemario de Inma López Silva, preséntase este xoves 16 de xuño en Vigo, nun acto que terá lugar a partir 20:30 na libraría Cartabón. Nel participará, ademais da autora e do editor Antón Lopo, a poeta Silvia Penas, membro tamén do proxecto interdisciplinar Cintaadhesiva. Clepsidras conseguiu a última edición do Premio Eusebio Lorenzo Baleirón de poesía, que convoca o Concello de Dodro. Chan da Pólvora publícao na súa colección específica [elba], acrónimo do escritor ao que homenaxea o galardón e tamén o nome da primeira muller do Mesolítico galego da que se ten noticia.

Inma López Silva, unha das narradoras máis celebradas da literatura galega actual, sentiu a chamada da poesía e escribiu, practicamente como nun refol de inspiración, Clepsidras, libro no que asistimos en verso real á experiencia dunha escritora que se enfronta á experimentación literaria e, simultaneamente, á descuberta da memoria personal. Moi poucas veces se dá a oportunidade de ler a unha autora tan exposta e tan consciente da súa exploración. Sobrecolle como se desdobra en filla, nai, esposa, amante, neta. Como se mergulla na profundiade emocional e combate a presión do poema cun sorriso nos labios. Clepsidras apreixa o tempo líquido –inapreixable– e as súas rimas cósmicas, que nos unen máis alá dos lazos de sangue. A súa intimidade desarma a calquera persoa que se achegue a este libro asombroso.

Continúe lendo Inma López Silva presenta ‘Clepsidras’ este xoves 16 de xuño na libraría Cartabón de Vigo

Catro libros de Nieves Neira, Romaní, Constantino Bértolo e Nuria Vilán para pasar o verán

Non imos quedar de brazos cruzados. Iso é o que opinan en Chan da Pólvora sobre a situación de crise na creación editorial, marcada pola inflación desbocada e o encarecemento do papel. Fronte a ese desafío, o selo xurdido hai seis anos para abrir tránsitos inéditos na poesía galega actual propón relanzar a súa colección Sentulo de libros de man, que se iniciara coa antoloxía de Dentes para a mazá. Os novos títulos manteñen a vertente de entón, caracterizada pola esmerada selección de textos, un prezo excepcional de doce euros e o coidado material que fai dos volumes do selo un obxecto tamén de disfrute táctil e visual.

Sentulo non só funcionará como paraugas que, dalgunha maneira, prolonga a vida dos títulos esgotados con maior demanda de lector*s, senón que tamén presenta obras específicas, concibidas para esta colección de gardas negras, cuberta en Flora noce e unha foto a gran tamaño das autoras e autores, peculiaridade que, de feito, foi xa sinal de identidade en Dentes para a mazá.

Coa vontade de converterse nunha referencia de lectura este verán, Sentulo achega ás librarías Neve de agosto, o primeiro poemario de Nieves Neira Roca; Simún, de Nuria Vilán Prado; O gran poema, de Constantino Bértolo e A desvértebra, de Ana Romaní. Sen dúbida, atopámonos ante un dos lanzamentos editoriais máis esixentes dos últimos anos.

‘Neve de agosto’ de Nieves Neira Roca

Aínda que levemos anos asistinto á emerxencia de Nieves Neira como poeta prodixiosa na dimensión oral, Neve de agosto é o seu primeiro libro. Nel conflúen escritas de distintas liñas temporais e unha serie de ramificacións que esculcan as voces ocultas do mundo. O título alude á tradición cristiá das nevaradas fóra de tempo, fenómeno milagreiro que sinalaba o lugar onde debía construírse un santuario. Desprovisto aquí da dimensión relixiosa, Neve de agosto fala do estraño que habita o poema pero tamén da perigosa seducción do extraordinario. Aborda a cuestión de esperar o inesperado e non caer na negación do mundo, de asumir a desilusión do horizonte e non negar a emoción e o movemento. Os poemas oscilan, precipítanse e son recipientes de respostas que nos conducen, finalmente, a un espazo onde aínda non existimos.

Nieves Neira Roca (Lugo, 1983) publica desde hai anos textos poéticos e críticos en distintos medios pero, sobre todo, é recoñecida polo seu traballo periodístico. Como autora, deuse a coñecer con O feitizo de Maruja Roca, un asombroso libro sobre a súa tía avoa, unha fotógrafa do Becerreá da posguerra. Actualmente escribe unha tese sobre Uxío Novoneyra, poeta de referencia familiar e vital co que está profundamente vencellada. De feito, é unha das máis estreitas colaboradoras da Fundación que coida o legado do escritor no Courel.

‘Simún’ de Nuria Vilán Prado

En dous meses Simún, de Nuria Vilán Prado, non só esgotou a sua edición senón que que acadou –con velocidade vertixinosa– o rango de libro culto. “neste lugar / hai unha certa violencia na forma de articular a palabra / verdade”, escribe a autora nesta sorprendente estrea literaria. Simún non só lle serve para indagar na poesía desde distintos ángulos, senón que lle permiten facer un exercicio de coherencia entre a oralidade da súa orixe e as posibilidades da escrita. Poucas veces se dá un debut tan excepcional. Os seus versos, construídos co mesmo vento abrasador que lle dá título ao libro, móvense entre o imprevisible e o cataclismo, entre o atrevemento e a loita cotra unha mesma como índice de xenialidade. Fermoso, intenso e fascinante.

Nuria Vilán Prado (Santo André de Comesaña, Vigo, 1993) forma parte do proxecto de poesía escénica Dúas Gamberras e un Micro canda Vanessa Glemsel. Traballa como creadora de contidos na canle Coidado coa cadela e xestiona tamén un perfil na plataforma de mecenado Patreon. Mantén unha colaboración coa marca de roupa ourensá Salsa Gaucha, que traballa pezas textiles a partir de poemas e versos. Formouse en estudos relacionados con lingua e a literatura nas universidades de Vigo e Santiago de Compostela.

‘O gran poema’ de Constantino Bértolo

A primeira impresión que xurde ao abrir O gran poema de Tino de Féliz é que estamos ante un libro concibido como un monte ou como un río. Un libro que sae das tripas da terra para romper a pedra e abrir o aire. Ao abeiro de Tino de Féliz está Constantino Bértolo, o home que nas décadas mediadas entre o seu alcume infantil e este poemario se converteu nun dos críticos e editores con máis prestixio de Europa.

No ano 2011, Bértolo asomouse uns minutos ao outro lado da morte e cando regresou tiña o corpo ateigado de saudades e nostalxias. Volveu a mirada cara ás súas orixes e reencontrouse con Tino de Féliz, o rapaz que el fora, e co galego engastado á lingua. Aí comeza a escribir O gran poema. A tectónica básica foi a terra movéndose baixo os seus pés e a sensación de amor extraviado, de formar ou querer formar parte do destino que o río Navia metaforiza como río que nos leva e río que nos trae. A necesidade de crear e salvar ese mundo e o tempo perdido. De volver ao ser, ese río Ser que aflúe ao Navia e o fai medrar. Habería que falar por tanto –asegura o autor– de tectónica e de canle, de erosión e de permanencia. El, como lector que contempla con reserva os versos do diálogo coas intimidades, sempre arelaba a poesía “escrita” en voz alta e, de súpeto, o corpo, a voz e a presenza da morte fixérono sentir claramente que o son desa voz alta só era posible en galego. O gran poema pode lerse como respiración dun resucitado ou como un epitafio, “a única forma aceptable de autoficción”, ao seu xuízo. Estamos ante un libro portentoso, ante un acto de vontade política, de toma de partido, de recuperación do idioma como cerna comunal. Un gran poema como regreso e como inocencia, como forma laica do crer.

Tino de Féliz (nome comunal de Constantino Bértolo), naceu en Navia de Suarna en 1946. Aos nove anos marchou con a sua familia a Madrid onde estudou Filoloxía Hispánica. Durante anos exerceu como crítico literario en diversos medios de prensa. Foi director da editorial Debate entre 1991e 2003, e da editorial Caballo de Troya desde o 2000 ata a súa xubilación no 2014. La cena de los notables, sobre lectura y crítica (2008), Lenin, el revolucionario que no sabía demasiado (2012) e Llamando a las puertas de la revolución. T extos de Karl Marx (2017) son algunhas das súas últimas publicacións. Os seus primeiros poemas datan dos anos sesenta e algúns apareceron na lendaria Antología de la joven poesía española de 1966. Un deses poemas foi musicalizado por Agua Viva. Tamén é autor dunha plaquette de poesía en castelán, En Resumen (2008). 

‘A desvértebra’ de Ana Romaní

Ana Romani levaba unha década sen publicar un poemario pero a espera pagou a pena porque A desvértebra, o volume que agora pon Chan da Pólvora nas librerías, supón un xiro revelador na súa obra e descubre novas vertentes e expresións dunha poeta que xa é, en por si, unha das voces máis admiradas da poesía galega contemporánea.

A desvértebra é un territorio literario, xeográfico e político que Ana Romaní cartografía co rigoroso instrumental do poema, convertido aquí na substancia dun corpo común, social, inmobilizado, pero tamén nun exercicio liberador de ironía e irreverencia paródica. Na desvértebra todo semella estar a caer e nese abismo conflúen tempos e espazos. Os seus exhaustos organismos, sometidos ao escrutinio, ao control, á disección, á disciplina, aos mecanismos diarios da vixilancia, explotación e espolio, parecen subsistir nos ámbitos sitiados por unha autoridade que se arma nos discursos, con estratexias despregadas no emocional, no intelectual e no físico. E aínda na crueldade táctica disciplinaria e nos espazos cotiáns onde se manifesta tentacular ese dominio, Ana Romaní fai emerxer orografías imprevistas, outras formas da materia vibrante, acaso a vida.

Ana Romaní (Noia, 1962) é unha das voces fundamentais da poesía galega das útimas décadas, con libros como Arden (1998), Love me tender. 24 Pezas mínimas para unha caixa de música (2005) ou Estremas ( 2010). Tamén é unha figura fundamental do periodismo cultural des que en 1990 comezou a dirixir o Diario Cultural, programa de referencia no medio radiofónico que lle valeu un recoñecemento unánime, como o Premio Nacional de Periodismo Cultural do ano 2018. Activista, pensadora do feminismo, artífice de proxectos híbridos de expresión como o Laboratorio de indagacións Poéticas (LIPo) ou de ensaios como Táctil resonancia. Da derrota dun esplendoroso veleiro, as voces flotantes e os cantos das baleas (2019).